"Έτσι τα βρήκαμε.."

by no_neutral
πηγές: Πρωινός Τύπος, karditsaNews, CH3-

Ήθη και έθιμα:

1. Αναβίωσαν τα "Σάγια" στο Καππαδοκικό

Τετάρτη, 5 Ιανουαρίου, Καππαδοκικό Καρδίτσας

"Το έθιμο της Σαγιάς είναι πανάρχαιο και συνηθιζόταν πολύ στα χωριά της Καππαδοκίας. Οι ρίζες του χάνονται στα βάθη των αιώνων. Οι χριστιανοί άναβαν φωτιές στην πλατεία και στα σταυροδρόμια και τη φωτιά άναβε όποιος έδινε τα περισσότερα χρήματα σε δημοπρασία. Κατόπιν χορεύανε γύρω από τη φωτιά με πρώτο τον παπά του χωριού, τους ψάλτες και το πλήθος, ψέλνοντας το: «Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου Σου Κύριε…». Το έθιμο, λέει πως ο πυροδότης έπρεπε να είναι άνδρας στην πρώτη νιότη του ή αρραβωνιασμένος ή νιόπαντρος. Οι γυναίκες δεν συμμετείχαν στη δημοπρασία. Αν μια γυναίκα το επιθυμούσε πολύ  ή το είχε τάμα , έβαζε κάποιο παλικάρι να πλειοδοτήσει για λογαριασμό της.  Όταν έπεφτε η φωτιά τα παλικάρια πηδούσαν πάνω από τη φωτιά  και οι νοικοκυρές έπαιρναν καπνίζοντα ξύλα και τα βάζανε στο κοτέτσι για να γεννούν οι κότες και καψαλίζανε τις ουρές των ζώων για να ψοφούν τα ζωύφια.
Για το νόημα, τη  σημασία και το συμβολισμό του εθίμου υπάρχουν πολλές εκδοχές και πολλές ερμηνείες. Υπάρχει λέξη περσική «σαγιέ» που σημαίνει σκεπή, εξ ύψους προστασία, σκηνή για προστασία του ανθρώπου και χωρίς έγνοιες ανθρώπινη ζωή. Παρόμοια λέξη  «σάγι» υπάρχει στην αραβική γλώσσα που σημαίνει προσπάθεια, φροντίδα, ζήλο, σπουδή.
Στην ορθόδοξη παράδοση το έθιμο της «Σαγιάς» συμβολίζει την αιώνια πάλη του καλού με το κακό. Το φως αντιπροσωπεύει το καλό και το σκοτάδι το κακό. Έτσι το φως που έρχεται με τα άγια Θεοφάνεια συμβολίζει την επικράτηση του φωτός και του καλού επάνω στο σκοτάδι, το σατανά και στα έργα του σκότους.
Στους Καππαδόκες επικρατεί η άποψη πως η μεγάλη λάμψη από τις φλόγες διώχνει τα  «τζίνια», τους καλλικαντζάρους, που αναγκάζονται να κρυφτούν και έτσι προστατεύονται οι άνθρωποι.
Βέβαιο είναι πως το έθιμο συνδέεται χρονικά με το γεγονός του χειμερινού ηλιοστασίου, που συμπίπτει με το παλιό ημερολόγιο στη γιορτή των Θεοφανείων."

Φέτος στη δημοπρασία για το άναμμα της φωτιάς πλειοδότησε ο Δήμαρχος Σοφάδων κ. Χ. Παπαδόπουλος

2. Η καθαγίαση των υδάτων στους Σοφάδες

"Στις 11:30 π.μ. ξεκίνησε θρησκευτική πομπή από το ναό της Αγίας Παρασκευής Σοφάδων προεξαρχόντων "των λαβάρων και εξαπτερύγων" του ναού με θρησκευτική κατάνυξη και κατεύθυνση προς τη μικρή πεζογέφυρα στο κέντρο της πόλης για την μικρή επίσης θρησκευτική τελετή της ρίψης του τιμίου ξύλινου σταυρού στα νερά του Σοφαδίτη ποταμού, ο καθιερωμένος αγιασμός των υδάτων. Στον ίδιο χώρο ανέμεναν την πομπή των ενοριτών της Αγίας Παρασκεύης και οι πομπές των ενοριτών των άλλων δύο εκκλησιών της πόλης."

"Βουτηχτές περίμεναν με αγωνία την ρίψη του τιμίου ξύλου από το ύψος της πεζογέφυρας (παλιά γέφυρα) και ενώ οι ιερείς έψελναν τον "Εν Ιορδάνη.." απελευθερώθηκαν λευκά περιστέρια"

 

Τον ξύλινο σταυρό έπιασαν οι αθίγγανοι Μπάμπης και Θανάσης Πάγκαλος

3. Ρουγκάτσια στη Φίλια

 "Σε ένα μικρό χωριό μακριά από τα φώτα της πόλης νέοι και παλιοί ενώνουν τις ελπίδες και το μεράκι τους για την διαφύλαξη των παραδόσεων και των τοπικών εθίμων. Έτσι κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου στον εορτασμό των Θεοφανείων όλοι φοράνε τις μάσκες τους τρομάζοντας τα κακά πνεύματα που φέρνει ο νεος χρόνος (καλικάτζαρους και άλλα πολλά).. Κι όλα αυτά συμβαίνουν σε ένα χωριό που το όνομά του δηλώνει πολλά: ΦΙΛΙΑ!!!" [από την περιγραφή των βίντεο]




Γιατί εξακολουθούν να επιβιώνουν και να αναβιώνονται -με ψυχαναγκαστική ευλάβεια- έθιμα που βασίζονται σε ιδεοληψίες, προκαταλήψεις, μύθους και δράκους άραγε;



Είναι σαν να ακούω την απάντηση της γιαγιάς μου: "Έτσι τα βρήκαμε, έτσι θα τ' αφήσουμε.."